Geen wijnstreek heb ik vaker bezocht dan de Elzas, vrijwel elk jaar sinds 1969. Het is gewoon een heerlijk gebied. Hoe heerlijk moge blijken uit onderstaande beschrijving van de regionale wijnroute, Frankrijks mooiste. Kooptips worden deze maand uiteraard ook verstrekt. Voor zalige wijnen uit Zuid-Afrika, voor bijkans goddelijke Griekse wijnen, voor formidabele Fronsacs uit Bordeaux, voor buitengewone wijnen van Bourgondische wijnmakers en voor nog heel wat andere wijnen die het ontdekken waard zijn. Bovendien kun je lezen wat superproevers zijn (jijzelf wellicht?), hoeveel flessen wijn Nederlandse huishoudens in voorraad hebben, over nieuwe lichtgewichtflessen en nog veel meer wetenswaardigheden. Lees lekker!
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
. Mijn eerste bezoek aan de Elzas vond plaats in 1969 – en sindsdien heb ik deze Noord-Franse streek vrijwel jaarlijks bezocht. Want ik ben er nog steeds niet uitgeproefd, uitgesmuld en uitgekeken, vooral langs de route du vin. Want dat is Frankrijks mooiste en lekkerste wijnroute. 
Er zijn twee dingen die mij van Alsace aanspreken: je rijdt er makkelijk binnen een dag naartoe en de streek is zo volstrekt ón-Nederlands. Polders maken er plaats voor heuvels en bergen, saaie nieuwbouwwijken voor sfeerrijke sprookjesdorpen, witte melk voor witte wijn, en sobere, liefst slankhoudende eetgewoonten voor buitengewoon uitbundige. Bovendien schijnt de zon er vaker en valt er, dankzij de beschuttende Vogezen, minder regen. Genieten, dat is voor mij in deze noordoostelijke streek het sleutelwoord – al diverse decennia. 
Iedere trip bestaat gewoonlijk uit een aantal vaste onderdelen. Een daarvan is de wandeling door Eguisheim. Dit even bezuiden Colmar gelegen wijndorp heeft een ovaalvormig centrum dat omgeven wordt door wallen van woningen. Aan de voorzijde van die panden – waarvan sommige zo’n vier eeuwen jaar oud zijn – loopt een smalle klinkerstraat. Het is een feest om die te volgen, want tijdens de rondwandeling zie je vakwerkhuizen, houten gaanderijen, kleurige luiken, wijnkelders, gevelversieringen en noem maar op. 
De meeste bezoekers van de Elzas gaan naar het doorgaans drukke, eveneens schitterende, historische Riquewihr, maar de remparts van Eguisheim zijn door de massa nog niet ontdekt. En als ik dan toch in dit dorp ben, dan probeer ik langs te gaan bij talentvolle wijnproducenten als Bruno Sorg (meesterlijke Muscat Pfersigberg) en Paul Ginglinger (Crémant d’Alsace van klasse, Riesling Pfersigberg en een superieure Sylvaner). Aan het plein met zijn fontein, tegenover het bescheiden lokale kasteel, bevindt zich een goed lunchadres, Le Caveau d’Eguisheim. Dit restaurant is beroemd om zijn choucroute, zo’n zuurkoolschotel met alles d’r op en d’r an, maar ook de visgerechten zijn niet te versmaden.
Net als alle wijndorpen ligt Eguisheim langs de Elzasser wijnroute. Je kunt hem in een dag berijden, maar het is veel leuker om hem in etappes te volgen, door in een aantal plaatsjes te stoppen voor een bezoek. In de Elzas kun je beter slenteren dan scheuren. Neem bijvoorbeeld Gueberschwihr, dat vanuit Eguisheim te bereiken is via een smalle weg door hellende wijngaarden. Het heeft niet alleen smalle straten en oude panden, maar ook een hoog boven de daken uitrijzende Romaanse klokkentoren uit 1120, met erbij een later gebouwde kerk. Het plein is ongewoon wijds, en wordt omgeven door wijnkelders. 
De plaatselijke specialiteit is Muscat – droog, tevens verleidelijk geurend naar vers geplukte druiven – en die kan rond het plein volop worden geproefd. Ik heb flessen gekocht bij o.a. Bernard Humbrecht, Maurice Schueller, Clément Weck en het domein Ernest Burn (gevestigd in een zijstraat). Deze laatste bezitting maakt rijke witte wijnen van het Clos Saint-Imer, een perceel binnen een van de vijftig grand cru-wijngaarden die de Elzas telt, de Goldert. Ter plekke kun je ook zeer goede foie gras kopen, in de Boutique Canoie. Het proberen waard is de naar deze winkel genoemde melange van ganzen- en eendenleverpaté. 
Een bezoek aan Alsace is niet compleet zonder een bezoek aan Colmar. Deze stad heeft een prachtig centrum met kerken, terrasrijke pleinen, een aantal magnifieke gebouwen, diverse musea, talrijke winkels en diverse markten. Het mooiste plein ligt bezijden de Grand’Rue, deels achter het uit 1480 daterende Koïfhus (ook genoemd Ancienne Douane). Boven het pleinfontein zie je een standbeeld van een militair met een druiventwijg in zijn hand: generaal Lazare de Schwendi, die in de 16e eeuw de ‘tokay’ meebracht uit Hongarije – niet wetend dat dit de uit Frankrijk afkomstige variëteit pinot gris was. Men maakt in Alsace nog altijd een wijn die Pinot Gris heet. Deze valt op door zijn exotische, rokerig-notige aroma en meestal milde smaak. Bij foie gras doet hij het fantastisch. 
Direct achter het plein ligt het oogstrelende Quartier des Tanneurs, dat overloopt in de romantische, door grachtjes getypeerde wijk La Petite Venise. Aan de noordzijde van Colmar, in de wijk Semm (Rue des Aubépines 27) is het gerenommeerde domein Schoffit gevestigd. De ontvangst pleegt er vriendelijk te zijn, en de wijnen hebben een bewonderenswaardige kwaliteit. Mijn persoonlijke favoriet is de Chasselas, niet omdat hij fijn of complex is, maar vanwege zijn sappigheid en zijn charme. 
De Elzas ligt gevat tussen de Vogezen en de Rijn, binnen de departementen Haut-Rhin en Bas-Rhin. Het eerstgenoemde, waarbinnen Colmar, Eguisheim, Riquewihr en andere bekende gemeenten liggen, trekt de meeste aandacht en de meeste toeristen. Toch biedt de noordelijker Bas-Rhin minstens zoveel. Een der fraaiste plaatsen is Obernai. Wie daar rondkijkt, op het Place du Marché, waant zich een openluchtmuseum. Recht vooruit zie je een indrukwekkende korenbeurs in renaissancestijl, aan de overkant een 15e-17e eeuws stadhuis, daarnaast een romaansgotische, meer dan zeventig meter hoge toren, en tussen dat alles andere, fraaie gebouwen. 
Ik kom ook altijd graag in Heiligenstein. Dit bestaat uit niet veel meet dan een lange hoofdstraat (let op de Merovingische sarcofaag voor de dorpsfontein) waarlangs diverse wijnproducenten gevestigd zijn. Deze maken een bijzonder, zeldzaam product, Klevener de Heiligenstein. Het is een witte wijn die verwantschap vertoont met de zowel de zwoel-kruidige Gewurztraminer als de Pinot Gris, zij het in vrij ingetogen vorm. Ook daarvan gaat bij mij een doosje in de kofferbak; aanbevolen adressen zijn de domeinen Heywang en Meckert. Een sympathiek, landelijk lunchadres (quiches, salades en nog veel me
er) is het plaatselijke hotel-restaurant Le Relais du Klevener. Voor wijngaardwandelingen kun je ook in Heiligenstein terecht; er zijn zes circuits uitgezet. In Bas-Rhin is nog veel meer te zien, te doen en te proeven. En wat betreft Haut-Rhin heb ik het nog niet eens gehad over het imponerende automuseum van Mulhouse, de visuele en andere verrukkingen van Kaysersberg, het kasteel van Kientzheim met zijn wijnmuseum, het door mij zeer gekoesterde driesterrenrestaurant Auberge de l’Ill in Illhausern. Wie de Elzas bezoekt, komt per definitie tijd te kort. 
Ik logeer altijd graag in A l’Arbre Vert in het dorp Ammerschwihr. De beste kamers bevinden zich in een modern ingericht bijgebouw. Je kunt er ook goed eten. In de met veel blank hout gedecoreerde eetzaal serveert men glimlachend diverse menu’s, waaronder regionale (zie ook de rubriek Aanbevolen restaurant, tel. uit Nederland 00-33 3 89 47 12 23). Een vergelijkbaar bedrijf, met ook moderne kamers in een annex en een gezellig regio
naal restaurant, is L’Arbre Vert in Kaysersberg (tel. uit Nederland 00-33 3 89 47 11 51). Geen restaurant – en dus wat meer vrijheid – biedt L’Abbaye d’Alspach te Kientzheim (tel. 00-33 3 89 47 16 00). Alle drie de dorpen liggen niet ver benoorden Colmar. Met wistub (of winstub) duidt men in de Elzas bistroachtige, meestal ietwat rustiek ingerichte eethuizen aan die alleen streekgerechten en streekwijnen offreren. Waar ik graag kom is Wistub du Sommelier in Bergheim. De spijzen zijn daar eerlijk en smaakrijk, terwijl van een groot aantal wijnen per glas kan worden genoten. Zondag gesloten (tel. 03 89 73 69 99). Alleen geopend voor het diner is de druk bezochte Caveau Morakopff in Niedermorschwihr, waar naast traditionele schotels ook meer inventieve op de menukaart prijken (03 89 27 05 10).
. Vrijwel alle Elzasser wijnproducenten – domeinen, coöperaties en huizen – maken een aanzienlijk gamma van doorgaans minstens circa tien wijnen. Bezoekers kunnen deze allemaal te proeven krijgen, waarbij vaak duidelijk wordt dat de desbetreffende producent bepaalde specialiteiten heeft. Niettemin zin er heel wat kelders waar vrijwel de totale collectie veel niveau vertoont. Ik tip u er enkele; noem gerust mijn naam, heel misschien krijg je dan wat extra’s te proeven: Domaine Paul Blanck in Kientzheim, Edgar Schaller & Fils (in Mittelwihr (alleen al voor zijn kostelijke Crémants d’Alsace een bezoek waard), A. Seltz & Fils in Mittelbergheim, Sick-Dreyer in Ammerschwihr, F.E. Trimbach in Ribeauvillé (alleen op afspraak, 03 89 73 60 30).
. Sinds 2007 telt ons land driehonderdduizend nieuwe kopers van bubbelwijnen, zowel vol mousserende als parelende (type frizzante). Vooral Prosecco heeft aan populariteit gewonnen. In twee jaar tijd steeg de omzet ruim drie en een half keer. Wat betreft de stille wijnen bleef rood veruit favoriet, met een omzetaandeel van 55 procent. 
De door Gfk Panel Services Benelux verstrekte rapportage meldt voorts dat niet-Europese wijnen het beter doen dan Franse en de meeste andere Europese. In 2009 vertoonden met name Chili (17 procent), Zuid-Afrika (16 procent) en Australië (14 procent) forse groeicijfers.
Door bijna een op de vier huishoudens wordt nu wel eens Kaapse wijn gekocht. Waarmee Zuid-Afrika de tweede wijnleverancier van ons land blijft, na Frankrijk (marktaandeel 36 procent, was ooit dubbel zoveel). Sowieso gaat de Nederlander graag op wijnavontuur. Als hij of zij flessen aanschaft, komen die uit gemiddeld uit ongeveer drie verschillende landen. En 40 procent van de zestienplussers geeft aan een onbekende wijn te willen proberen. Negatieve spiralen zijn er ook. Zo heeft Sherry het heel, heel moeilijk. In volume zakte deze absoluut unieke, vooral nog door ouderen gebruikte wijn met 14 procent verder weg, in één jaar tijd. Door de bank genomen werd in de supermarkt voor een fles stille wijn €2,83 betaald. Slechts zo’n 16% procent van alle aangeschafte supermarktwijnen kostte meer dan €4,50 per driekwart liter. De harde discounters verloren wat aandeel, waarschijnlijk omdat nogal wat supermarkten wijn vaak in de aanbieding deden. 
Dat wijn een volksdrank is geworden, blijkt uit de wederom toegenomen penetratie. In bijna 80 procent van alle huishoudens nuttigt men wijn. Uit een ander, eveneens door het Productschap Wijn (www.wijninfo.nl) geëntameerd onderzoek blijkt dat meer mannen dan ooit tevoren wijn gebruiken, namelijk 76 procent (van zestien jaar en ouder). Bij vrouwen was het al hun favoriete alcoholhoudende drank. Trendbox, dat deze cijfers leverde, signaleert eveneens een toegenomen kennis over wijn. Zo let 42 procent van alle wijnkopers altijd of regelmatig op het druivenras wanneer wijn wordt aangeschaft. Ook blijkt dat 30 procent van de mannen die wel eens wijn drinken zichzelf als kenner beschouwt, tegen 17 procent van de vrouwen. Bij de leeftijdscategorie tussen de 18 en 25 jaar is witte wijn het meest populair. Mousserende wijn wordt het meest gedronken door mensen uit de leeftijdscategorie 25-34 jaar. Over het geheel neemt de populariteit van rode wijn nog toe. 
Wijn wordt bovendien op meer momenten dan voorheen geconsumeerd, maar per moment drinken we minder. Wijn nuttigen we voorts, net als in zuidelijke landen, steeds meer bij het eten. Ook wordt voor een etentje thuis door een op de drie gebruikers met zorg een passende wijn geselecteerd. Opmerkelijk tenslotte is de steeds stijgende wijnvoorraad in Nederlandse huishoudens. Gemiddeld heeft men acht flessen liggen, wat omgerekend neerkomt op 70,4 miljoen stuks, ongeveer 14 miljoen méér dan een jaar of tien geleden.
. Alleen al het marktsucces van Zuid-Afrikaanse wijn enerzijds en de WK voetbal anderzijds waren mooie aanleidingen om weer eens wat Zuid-Afrikaanse wijnen te proeven. Een in zijn soort superieure witte is de Inglewood Chardonnay 2009 van Neil Ellis (zie portret). Een vieve, zacht frisse, niet te zware noch te lichte creatie met prettig wat fruit van citrus plus peer. Verleidelijk, verleidelijk. Voor €6,99 bij Albert Heijn. Wat kracht betreft wordt deze
wijn nog overtroffen door de citrusachtige, fraaie, loepzuivere en mondvullende Brampton Unoaked Chardonnay 2009 van Rustenberg (witte boerderij op de foto), waarvoor je bij Albert Heijn ook €6,99 betaalt. Frisser van stijl en een paar euro goedkoper is de eveneens aangename Welmoed Chardonnay 2009, die bij dezelfde keten verkocht wordt voor €4,99. Nog weer knisperender, met duidelijk iets van asperges en gras in zijn aroma, en nog prettiger geprijsd is de Kaapse Hoop Sauvignon Blanc 2009. Deze vind je bij Jumbo voor €3,99. Van de rode wijnen viel op dat ze allemaal 14 procent of meer alcohol bevatten – maar meestal is die wel mooi in balans met de overige elementen. 
Zoals in de Swartland Winery Merlot 2009 met zijn enigszins frisse, door laurier, bessen en zwart fruit getypeerd smaak. Hij komt vanzelfsprekend uit Swartland (zie wijngaardfoto). Prijs €4,49 bij Albert Heijn.Een opvallende, in Zuid-Afrika zeldzame compositie is d
e Eagle Nest Shiraz.Malbec 2008 van Jordan (zie de vatenkelder), die roostertonen combineert met een hint van leer, lichte hout- en roostertonen en plezierig wat fruit. Voor €5,49 wordt deze barbecue- en roosterwijn aangeboden door Jumbo. Wat meer houtinvloed en wat extra kracht wordt geoffreerd door de sappig, kruidige Bradgate Shiraz 2007, ook gemaakt door Jordan en op €5,99 geprijsd.
. Een van Zuid-Afrika’s oudste en succesvolste wijnmerken is Roodeberg van KWV. De desbetreffend rode wijn bestaat al zestig jaar en kreeg in 2007 gezelschap van een witte variant. Beide zijn heel toegankelijk en krachtig van smaak. De Roodeberg 2009 wit, samengesteld uit voornamelijk chenin blanc en chardonnay, heeft duidelijk wat milds, een klein zoetje dus, een sappige fruitigheid (witte en citrusvruchten), een subtiel beetje grassigheid en in de verte wat kruidig hout. Wat rijper van aard is de Roodeberg 2008 rood, waarin zowel bessen, zwart en rood fruit als iets van paprika te ontdekken zijn, samen met zachte, beheerste houtnuances. Cabernet sauvignon fungeert als dominerende druif, gecompleteerd door syrah en wat ‘geheime’ variëteiten. Beide allemansvrienden staan voor €5,99 sinds kort bij Plus supermarkten, www.wijnenvanplus.nl.
. Wijnflessen worden steeds lichter, alleen al omdat dit goed is voor het milieu dankzij o.a. een lagere uitstoot van CO2. De lichtste fles tot nu toe wordt gevoerd door de Engelse supermarktketen Tesco, ’s lands grootste wijnverkoper. Het 
lichtgewichtmodel, dat ook een schroefdop heeft, weegt slechts 300 gram, wat betekent dar er bijna 30 procent minder glas voor wordt gebruikt dan voor een gemiddelde normale fles van 420 gram – terwijl hij toch dezelfde weerstand heeft. Vrijwel tegelijk kondigde het Comité Interprofessionnel du Vin de Champagne een nieuwe standaardfles aan voor Champagne, ook weer om de C02-uitstoot te beperken. Dankzij de ingebruikname van de nieuwe fles, die in plaats van de huidige 900 gram nog slechts 835 gram weegt, zal de CO2-uitstoot afnemen met 8000 ton per jaar, wat overeenkomt met de uitstoot van 4000 auto’s. De aanpassing van de Champagne-fles is niet zichtbaar voor het blote oog – en de glasmakers verzekeren dat er geen enkel kwaliteitsverschil is tussen de nieuwe fles en de oude.
. Ooit gehoord van johanniter? Nee, niet de orde, maar een wit druivenras. Het werd gecomponeerd uit maar liefst vier andere variëteiten, te weten riesling, pinot gris, chasselas en sayve-villard. En het groeit goed in relatief koele regio’s – waaronder Nederland. Zo wordt johanniter met succes geteeld door de dynamische coöperatie 
van Achterhoekse wijnbouwers (zie wijngaardfoto). Hun Johanniter 2008 Achterhoekse Oorsprong is een vrij elegante wijn, fris en sappig, met een bescheiden 11,5 procent alcohol en een aangenaam aroma van peer plus citrusvruchten en een snufje kruiden. Lekker bij vis, maar ook bij gekookte witte asperges. Voor €12,99 ligt-ie bij Dirck III, voor adressen zie www.dirkiii.nl of de banner. Dezelfde keten voert ook een alle opzichten, óók qua prijs, sympathieke wijn uit Chili. Namelijk de Merlot 2009 Gusto y Color. Zijn sappige, enigszins frisse, redelijk volle smaak wordt getypeerd door kenmerkende, donkere tonen (laurier, drop e.d.), in combinatie met wat zwart fruit en bessen. heel plezierig bij spare ribs, chili con carne en dat soort gerechten. Prijs slechts €2,99.
. Met een oppervlak van ongeveer 1150 hectare vertegenwoordigt Fronsac ongeveer een procent van wat heel Bordeaux aan wijngaarden heeft. De wijnen uit dit kleine district zijn dan ook onbekend en dus onbemind. Bovendien was er decennialang geen aanleiding om ze te beminnen, aangezien hun kwaliteit meestal te wensen overliet. Pas een jaar of dertig geleden begon het tij te keren. Dankzij een nieuwe 
generatie gedreven, veelal goed geschoolde wijnbouwers en de nodige investeringen steeg het niveau gestaag – en werd Fronsac een kleine schatkamer voor goede wijnen. Het min of meer driehoekige gebied ligt even westelijk van Libourne en wordt gedomineerd door de Tertre de Fronsac, een hoge, deels beboste heuvel waarop tot 1628 een burcht heeft gestaan. Aan de voet ervan ligt het dorp Fronsac dat samen met vijf andere gemeenten de herkomstbenaming vormt. Waarbinnen overigens ook het heuvelige subdistrict Canon-Fronsac valt. De gronden variëren van kleikalksteen en kalksteen tot rijke afzettingen langs de l’Isle, een zijrivier van de Dordogne. Een toonaangevende bezitting binnen het Fronsac van vandaag is Château Moulin Haut-Laroque. Dit 16 hectare bestrijkende domein wordt voortvarend geleid door Jean-Noël Hervé en diens familie. 
De aanplant bestaat, net als overal in het gebied, grotendeels uit merlot (twee derde), aangevuld door cabernet franc, cabernet sauvignon en een beetje malbec. De wijnbereiding geschiedt met grote zorg en de lagering vind heel traditioneel plaats, gedurende achttien maanden op vat. Een derde van de fusten is nieuw. De aldus vervaardigde Château Moulin Haut-Laroque 2007 vormt een vitale, kostelijke combinatie van mild zwart fruit, rijpe bessen, laurier en beheerste roosteraroma’s. En dat voor €19,95. Maar ook de tweede wijn, Château Hervé-Laroque 2005, is bijzonder geslaagd, met iets meer zwart fruit, laurier en andere donkere tonen, vanwege een groter aandeel merlot in de melange. Prijs €15,50. Aan tafel, bij entrecote, lamsbout, kwartel en ook wild zijn deze Fronsacs gewoon formidabel. Bij www.colaris.nl of zie de banner.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
. Voor de zesde keer ga ik een Mediterrane wijncruise begeleiden, een vooral smakelijke, elfdaagse ontdekkingsreis langs gereputeerde producenten in Toscane, bij Napels, op Sicilië, in Catalonië en op Mallorca – en dat met de luxueuze Noordam van de Holland America Line. Bovendien vinden aan boord enkele wijnproeverijen en wijndiners plaats. We vertrekken op zondag 29 augustus 2010 vanuit Civitavecchia (bij Rome) en keren op woensdag 8 september via dezelfde haven terug. Het rijke programma verloopt als volgt.
Dag 1 Zondag 29 augustus – Vlucht van Amsterdam naar Rome, dan transfer naar Civitavecchia. Inschepen. Welkomstaperitief en diner met speciale wijnen.
Dag 2 Maandag 30 augustus – Aankomst in Livorno. Excursie naar het legendarische Toscaanse domein Tenuta dell’ Ornellaia, voor een rondleiding en proeverij. De daar gecreëerde Ornellaia geldt als een van de allerbeste (en kostbaarste) rode wijnen ter wereld.
Dag 3 Dinsdag 31 augustus – Bezoek aan het mondaine Monte-Carlo. Tijdens het diner worden speciale Provençaalse wijnen geserveerd.
Dag 4 Woensdag 1 september – Een ontspannen dag op zee. Eind van de middag geef ik een proeverij van opmerkelijke wijnen.
Dag 5 Donderdag 2 september – Aankomst in Barcelona. Excursie naar het Spanje’s beroemdste wijnhuis, Torres. Op het programma staan een rondleiding, een bezoek aan het imposante wijnmuseum, een proeverij én een Catalaanse lunch in het eigen restaurant van dit familiebedrijf. ‘s Middags is er nog tijd voor Barcelona zelf.
Dag 6 Vrijdag 3 september – Vanuit het sfeervolle Palma de Mallorca gaan we naar de grootste, meest toonaangevende producent van Mallorca, José L. Ferrer. Deze laat ons verrassend fraaie wijnen proeven.
Dag 7 Zaterdag 4 september – Een dag op zee, met aan het eind van de middag weer een mooie wijnproeverij.
Dag 8 Zondag 5 september – Cultureel bezoek aan Tunesië, met de mogelijkheid om vanuit de vissershaven La Goulette o.a. de hoofdstad Tunis te bekijken.
Dag 9 Maandag 6 september – Vanuit de haven van Trápani, op Sicilië, rijden we naar de historische havenstad Marsala, waar de we de legendarische lokale wijnen gaan proeven bij een van de allerbeste huizen, Carlo Pellegrino.
Dag 10 Dinsdag 7 september – In het achterland van Napels ligt een fantastisch, eigentijds vormgegeven wijngoed, Feudi di San Gregorio. Daar gaan we kijken, proeven en genieten van een lunchbuffet.
Dag 11 Woensdag 8 september – Terug in Civitavecchia. Ontschepen, en onderweg naar de luchthaven van Rome, even wandelen en koffie drinken in een badplaats. Vliegreis naar Amsterdam: het einde van een heerlijke wijncruise.
De organisatie berust, net als voor de eerdere wijncruises, bij Van Helden Travel (Anne-Marie van Helden), terwijl de proeverijen aan boord plaatsvinden onder auspiciën van Perswijn, het nummer één wijnmagazine van Nederland. De prijs inclusief de vluchten naar en van Rome, een luxe buitenhut, de proeverijen en alle wijnexcursies is vanaf 2576 euro per persoon. Let wel, het aantal plaatsen c.q. staterooms is beperkt, dus tijdig reserveren kan verstandig zijn. Voor nadere informatie en reserveren: Van Helden Travel, tel. (035) 6 211 411, www.vanheldentravel.nl (zie TravelTips), annemarie@vanheldentravel.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
. In mijn archief trof ik een verdwaalde, druk beschreven briefkaart aan die N.L. Brabers mij uit Maastricht zond, zes jaar geleden. Er staat een aardige wijsheid op:
Sommige wijnmakers zijn wijsmakers.
. Op wijngebied is er veel gaande in Griekenland. Dat blijkt alleen al uit het grote aantal nieuwe producenten. Tot voor twee decennia terug werd de Griekse wijnbouw gedomineerd door een handvol grote firma’s, maar vandaag de dag zijn er zo’n 570 producenten, ongeveer honderd keer zoveel. Bij deze doorgaans jonge bedrijven werken vaak jonge, goed geschoolde wijnmakers die afscheid hebben genomen van waar Griekenland berucht om was: geoxideerde wijnen en de verfoeilijke, met hars ‘verrijkte’ Retsina. Voorts onderging het druivenareaal de nodige veranderingen. De tegenwoordige toptien van wijndruiven wordt aangevoerd door cabernet sauvignon, met drie andere importrassen – te weten chardonnay, syrah en sauvignon blanc – op respectievelijk de vijfde, zesde en achtste plaats. Het voordeel van die buitenlandse druiven is, zo stelt de grote Griekse wijnpublicist Constantin Stergides, dat hun stokken virusvrij zijn. In Griekenland zelf kan men zulke planten namelijk nog niet kopen. Ondanks de opkomst van ingevoerde druivensoorten worden er wel nog altijd veel meer Griekse verwerkt: maar liefst 112 van de 151 die in Griekenlands 63.000 ha wijngaarden groeien. Haast driekwart van de wijnoogst bestaat uit puur Griekse druiven. 
Steeds vaker worden van autochtone variëteiten heerlijke wijnen bereid, zoals op de Peloponnesus, in de streek Nemea. Dit gebied omvat 7000 ha en is daarmee een van Griekenlands grootste met een beschermde herkomstbenaming. De even bezuiden van Korinthe gesitueerde regio ontleent zijn naam aan het historische Nemea. In de buurt daarvan werd een aan Zeus gewijde tempel gebouwd, en Hercules zou hier een leeuw hebben gedood. Rond de tempelresten staan nu biologische geteelde druivenstokken. Een vallei verder ligt het moderne Nemea, tien keer groter dan het oude dorp. Vroeger, tot diep in de 19e eeuw, heette deze stad Aghios Georgios, vertaald Sint Georges – wat doet begrijpen waarom Nemea’s kenmerkendste blauwe druif agiorgitiko wordt genoemd. 
Decennia, zoniet eeuwen lang vervaardigde men van agiorgitiko voornamelijk stevige, rustieke rode wijnen. Die situatie veranderde met de komst van twee universitair geschoolde wijnbouwers, Leon Karatsalos (zie foto) en Yiannis Paraskevopoulos. Na met witte wijn begonnen te zijn op het eiland Santorini, kochten ze twaalf jaar geleden een druivenakker van 7 ha in Nemea. Hun bedrijf doopten Gaia, wat Grieks is voor ‘Aarde’. Beiden zagen het kwaliteitspotentieel van agiorgitiko, een van nature flink wat glycerine bezittende soort die sommigen doet denken aan het Spaans/Franse ras monastrell/mourvèdre. Voorwaarde was dat de druif heel anders moest worden gevinifieerd, met een zorgvuldige temperatuursbeheersing, en ook niet te lang in te oude vaten mocht liggen. 
Om deze en andere technische wensen te kunnen realiseren bouwde het Gaia-tweetal een eigentijds keldercomplex – en veroverden daarna de wereld met hun Nemea’s nieuwe stijl. Om jong te drinken werd de Nótios gecreëerd, waarvan de subtiel gekruide 2008 frappeert door zijn fruit – bessen, rode vruchtjes – en zowel soepel als vrij stevig is. Fris geschonken smaakt deze van alleen agiorgitiko vervaardigde wijn het best. Hij kost €10,40. Diepgang en kwaliteit stijgen door met de Gaia S 2007, samengesteld uit agiorgitiko en syrah. Zondoorstoofd zwart fruit, toastig hout, kruiderijen fraaie, rijpe tannines maken het drinken hiervan tot een feest. Prijs €19,15. Overigens mogen ook Gaia’s witte wijnen er wezen, waaronder de frissige, floraal-fruitige Nótios 2009 à €9,90 en de op fust gelagerde, karaktervolle, kruiden, specerijen, wit fruit en rondingen biedende Assyrtiko by Gaia 2009 van het eiland Santorini. Deze kip-, kalkoen- en wit vleesbegeleider kost €15,80. In al deze wijnen proef je waartoe de Griekse wijnrenaissance inmiddels heeft geleid. Te bestellen via www.heisterkamp.com of wijnkopers@heisterkamp.com.
. Vast staat dat het inhaleren van rook, in het bijzonder die van sigaretten, een hoofdoorzaak is van longkanker. Nieuw onderzoek heeft echter aangetoond dat een glas of twee van rode wijn deze ziekte kan helpen voorkomen. Dit dankzij de in rode wijn aanwezig stof resveratrol die bepaalde enzymen, de zogeheten caspasen, beschermt die op hun beurt kankerverwekkende cellen doden – en dus de longen gezond houden. Het onderzoek werd uitgevoerd door de Californische universiteit in Merced. En de resultaten, zo stelt professor dr. Henry Forman, verrasten de wetenschappers zéér.
. In het hart van de Bourgogne, het district bekend als Côte d’Or, vormt Santenay de zuidelijkste grote wijngemeente. Reeds in de Romeinse tijd was deze plaats bekend, als Sentennacum, zij het niet vanwege zijn wijn maar om zijn water. Het dorp beschikt namelijk over geneeskrachtige bronnen. Deze geven nog altijd twee soorten water, waarvan er een schijnt te helpen tegen leverkwalen – best handig in een wijngebied. De wijnen die worden voortgebracht zijn voornamelijk rood, maar kwalitatief wordt de show soms gestolen door de witte (ongeveer een zesde van het volume). 
Veruit de grootste producent van Santenay Blanc is Domaine Olivier, een ruim veertig jaar oude bezitting van zo’n 20 hectare. Van de circa honderdduizend flessen die het wijngoed jaarlijks voorbrengt, zijn er veertigduizend gevuld met witte wijn. ‘Het is’, zo stelt Antoine Olivier enthousiast, ‘onze grote specialiteit’. De Bourgondiër (zie foto) specificeert graag waar zijn witte druiven groeien, uitsluitend de soort chardonnay. Dat is op een kalkhoudende helling tussen het lage, eigenlijke dorpsdeel Santenay-le-Bas en de enkele honderden meters hogere buurtschap Santenay-le-Haut. ‘Er zit mergel in de ondergrond’ voegt de wijnbouwer nog toe, ‘en weet u dat deze grond sterk lijkt op die van de beroemde heuvel 
waar Corton-Charlemagne gewonnen wordt?’ De witte Santenay die we proeven heet Le Bievaux. Volgens goed gebruik liet Olivier de wijn op vat gisten en vervolgens rijpen, gedurende twaalf maanden. Een kwart van de fusten was nieuw. De 2007 biedt een nog volstrekt vitale, zacht frisse smaak met subtiele schakeringen van rijpe citrusvruchten, briochebrood en beschaafde, zacht kruidige houttonen. Prijs circa €25. Ook de recent gebottelde 2008 heeft niveau, maar vraagt nog wel wat tijd om de houtaroma’s in evenwicht te krijgen. Deze witte Santenays zijn wellicht minder geneeskrachtig dan het plaatselijke water, maar wel zo lekker. Verkoopadressen via www.sanderswijnkopers.nl (tabblad Wijnhandels).
. Een totaal andere Bourgondische connectie toont de LA 50/50. Dit is namelijk een rode wijn afkomstig van twee gerenommeerde Bourgone-producenten, Anne Gros en Jean-Paul Tollot. Maar…het is géén Bourgogne. Beide wijnmakers creëerden namelijk een domein met kelder in de Minervois, aan de voet van het Montagne Noire. Volgens de regelen der kunst gingen ze daar aan de slag met Mediterrane druivenrassen. En 2008 was hun eerste oogst. Vanwege wettelijk voorschriften moet hun wijn de simpele aanduiding Vin de Table dragen, en het oogstjaar is verscholen in Lot no. 2008, maar simpel is hij allesbehalve. Zo zit de soepele, ronde en ook vieve smaak vol met fris fruit van zowel bessen als rode plus zwarte vruchtjes, aangevuld door een subtiele kruidigheid. En dat alles is te danken aan een mix van circa 50 procent carignan, 30 procent cinsault en 20 procent grenache. Delicieus, vooral wanneer je ‘m licht gekoeld drinkt. Prijs €12,95 bij Wijnkoperijen De Gouden Ton, zie www.wijnkoperijdegoudenton.nl of de banner.
Voor minder dan de helft van dat bedrag, namelijk €5,50 voert dezelfde groep enkele andere Zuid-Franse wijnen. Waaronder de donkertonige (laurier e.d.), kruidig fruitige Merlot 2008 La Croix De La Résidence en de zacht frisse, door rijp rood fruit en een kruidje getypeerde rosé Cinsault 2009 La Croix de la Résidence.
. Ik leid wel eens wijnproeverijen en begin dan meestal te zeggen dat er nogal wat misverstanden over proeven bestaan. Een ervan is dat is dat je alleen met hypergevoelige, superontwikkelde zintuigen wijn kunt proeven. Als wijnschrijver zou ik zo’n mythe intact misschien intact moeten laten, maar de praktijk leert dat iedereen met gezonde zintuigen snel en probleemloos wijn kan leren proeven. Proeven is niets anders dan luisteren naar je zintuigen, en dan proberen te vertalen welke impressies wat betekenen. Waarbij oefening natuurlijk kunst baart. Het is wél zo dat sommige mensen beter, scherper proeven dan andere. Hoe dat kan, heeft te maken met het aantal smaakpapillen op de tong. 
Baanbrekend onderzoek daarnaar is gedaan op de universiteit van Yale, onder andere door professor Linda Bartoshuk. Zij vond ook een substantie waarmee het aantal smaakpapillen kan worden vastgesteld. Dit middel draagt een hele lange naam die de onderzoekers hebben afgekort tot Prop. Toen er enkele jaren geleden een congres plaatsvond van de Masters of Wine, degenen die met succes ’s werelds zwaarste wijnopleiding hebben gevolgd, kregen de ongeveer 250 aanwezigen onverwacht een papieren strip aangereikt die geïmpregneerd was met Prop. Vervolgens moest iedereen die strip op de tong leggen en weergeven in welke mate hij of zij bitterheid proefde, in graderingen van ondraaglijk tot mild. 
Achteraf werd het doel van deze proefneming verklaard. Mensen met de meeste smaakpapillen, de zogeheten superproevers, zijn het gevoeligst voor bittere elementen, terwijl ze ook de meeste moeite hebben met stroeve en branderige smaaksensaties die bijvoorbeeld gegeven worden door wijnen met veel alcohol en hete, zeer kruidige gerechten. Ik heb geen idee of ik zelf een superproever ben, maar het is wel zo dat ik vrijwel nooit Port drink vanwege zijn hoge alcoholgehalte en ook bijna nooit gedistilleerd, terwijl ik helemáál geen liefhebber ben van Aziatische of andere echt pittige gerechten. Tijdens dat symposium van de Masters of Wine werd tevens gevraagd wat de aanwezigen van koffie vonden, want veel superproevers hebben ook daar moeite mee. Ik in elk geval drink nooit koffie, al meer dan dertig jaar niet, omdat ik de smaak als te agressief ervaar. Maar dit terzijde. De onderzoekers van Yale hebben ook het aantal superproevers in beeld gebracht. Ongeveer een kwart van alle mensen valt binnen deze categorie. Een ander kwart heeft relatief weinig smaakpapillen en kan dus minder goed proeven dan alle anderen. Ik vermoed dat nogal wat kopers van goedkope slechte wijnen in deze categorie zitten,
de prijsdrinkers dus. Tenslotte zijn er de gemiddelde proevers, die samen de helft van de mensheid vormen. Bij het onderzoek moeten wel kanttekeningen worden geplaatst. Want proeven is meer dan alleen wijn in de mond nemen, het is ook in sterke mate ruiken, eerst door de neus en daar via de neusholte. De neus speelt een minstens zo kritische rol als de tong. Sterker nog, wie verkouden is, moet het proeven vergeten. En moet je blij zijn om superproever te zijn? Enerzijds wel, omdat je meer zult genieten van de subtiele schakeringen die een wijn kan hebben. Maar anderzijds ook niet. Want bittere, zure en branderige elementen komen sterker over, wat betekent dat heel veel wijnen en wijnstijlen die anderen als prettig ervaren door jou als minder aangenaam worden ervaren. Het is dus niet in alle opzichten super om een superproever te zijn.
. Zin in stevig rood, bijvoorbeeld bij een barbecue? Denk dan eens aan een rode Douro. Die komt uit hetzelfde gebied waar ook Port ontstaat en wordt in principe van dezelfde blauwe druivenrassen vervaardigd. Een aangename exponent is de Vinha do Infante 2008, een donkerrode wijn met kruidige kouttonen, rijp fruit, wat tannine, een vleugje frisheid en veel sap. Tegelijk blijft het alcoholgehalte beperkt tot 13,5 procent, zodat je niet doorzakt van deze Douro – die overigens gemaakt wordt door een toonaangevende Port-bezitting. De wijn kost ongeveer €7 en waar hij verkocht wordt kan worden aangevraagd bij verkoop@wineworld.nl.
. ‘Ik werd verrast door deze wijn, op het terras van restaurant Paerdeburgh te Rijpwetering, bij vitello tonnato (langzaam gegaarde kalfslende, gegrilde geelvin- tonijn, artisjok en crème van wort
el en kappertjes), wat mij letterlijk en figuurlijk in hogere sferen bracht.’ Aldus een enthousiaste wijnadviseur, Jeroen Boom. Hij beschrijft de Platine 2009 van Domaine Gibault. Deze witte Touraine werd gemaakt van allen sauvignon blanc, maar heeft dankzij de natuur en een uiterst zorgvuldige bereiding niet het zeer frisse grassige dat je zou verwachten, maar een zekere gulheid, met ook enigszins milde fruitschakeringen van peer plus citrus, in combinatie met een ferme structuur. Vandaar dat-ie zo goed doet bij een zo’n Italiaans gerecht. Terwijl hij ongetwijfeld ook smakelijk samengaat met alleen kalfsvlees of alleen tonijn – om maar een paar voorbeelden te noemen. Voor €10,95 vind je ‘m bij o.a. Varga’s Fijne Wijn (Hilversum), De Roemer (Vries) en De Helm (Pijnacker).
. Na meer dan 110 wijnboeken te hebben geschreven, wat een wereldrecord schijnt te zijn, ben ik toch weer begonnen aan een nieuw werk. Het gaat heten De Duizend van Duijker en wordt omvattender, kaleidoscopischer da
n welke eerdere uitgave ook – en allesbehalve gewoon. Wijnhandboeken, ze bestaan bij bosjes. Koopgidsen idem dito. Ik kan het weten, want voor elke categorie heb ik de nodige titels geleverd.Dus waarom nog een boek over wijn? Gewoon omdat ik nog van alles wil signaleren, adviseren, portretteren, citeren, recenseren ofwel communiceren. Want wat ís er veel gaande in de wereld van de wijn. Opwindende nieuwe wijnen dienen zich voortdurend aan. Bekende en onbekende regio’s krijgen een nieuwe elan. Er verschijnen nieuwe, hoogwaardige druivenrassen, terwijl traditionele variëteiten soms na eeuwen de erkenning krijgen. De wijntechnieken worden steeds vernieuwd. Over dit alles valt véél te vertellen. Behalve over alle ontwikkelingen rond de wijn zelf bestaat er nog altijd behoefte aan praktische informatie. Bij welk gerecht is welke wijn het lekkerst? Wat moet ik weten over wijn wegleggen? Zijn 
kristalletjes in de fles gevaarlijk? Hoort bij kaas altijd rode wijn geschonken te worden? Hoe ga je om met wijnkaarten en sommeliers in restaurants? Bij wijn blijkt de dorst naar informatie bijna net zo groot als die naar het product zelf. En dan is er nog de nog de glimlach, de humor. Gelukkig, gelukkig wordt wijn niet altijd serieus of gewichtig benaderd, maar ook met een knipoog en relativerend. Een wijs iemand zei eens dat de definitie van een 
goede wijn altijd moet beginnen en eindigen met een glimlach. Wat mij betreft geldt dat óók voor een boek over wijn. Maar dan de vorm. Hoe in vredesnaam al die verschillende elementen samen te brengen zonder dat het zoveelste gewone wijnboek ontstaat? Na wikken en wegen, zoniet inspirerende wijnen, ontstond enerzijds een handige groepering van korte en lange teksten op elf hoofdonderwerpen, anderzijds een doorlopende nummering van één tot en met duizend. Zelf vind ik het mijn rijkste, leukste, verrassendste wijnboek ooit. Het met honderden kleurenfoto’s uitgevoerde werk verschijnt begin september bij Spectrum, gaat €34,99 kosten en telt ruim 430 pagina’s.
De wijnhandelaar die deze maand zijn favoriete wijn-spijscombinatie geeft, is Frank W. Poot. Sinds eind 2001 werkt hij bij het familiebedrijf Poot Agenturen (agent en wijnimporteur) dat drie jaar na Franks geboorte werd opgericht, in 1974, door zijn vader, die eveneens Frank heet. Na een periode op de binnendienst, orderverwerking en inkoop is junior nu vooral bezig met de wijnverkoop in binnen- en 
buitenland en de contacten met leveranciers. Zijn culinaire combinatie beschrijft hij als volgt. Ik kook graag zelf, al gebeurt dat door drukte eigenlijk te weinig. Ik houd me bij eenvoudige, traditionele gerechten. Sinds vorig jaar heb ik een Big Green Egg, een keramische barbecue waarmee je niets meer kunt laten aanbranden of uitdrogen. Deze probeer ik zoveel mogelijk te gebruiken voor vlees of vis. Buiten de deur eet ik graag Italiaans en heb een grote voorkeur voor natuurlijke gerechten. Ik ben niet zo gecharmeerd van allerlei geknutsel met eten, zoals dat tegenwoordig plaatsvindt. Waarom moet alles met een ‘schuim (van wat dan ook) worden geserveerd? Eerlijke ingrediënten hebben dat toch helemaal niet nodig? Ik probeer altijd zoveel mogelijk af te wisselen en vindt het niet nodig de optimale wijn-spijscombinatie te zoeken. Dat hele precieze combineren slaat af en toe wel eens door. Zolang de wijn en het eten goed zijn, is mijn avond geslaagd. Dan de wijnen. Ik houd van wijnen waarin veel te b
eleven valt en heb geen echte voorkeur voor landen of gebieden. Naar mijn mening worden overal mooie wijnen gemaakt, je moet ze alleen weten te vinden (en ervoor willen betalen). Ik probeer zo veel mogelijk authentieke wijnen te vinden, gemaakt met de lokale druiven. Portugal is een mooi voorbeeld: spannende wijnen van regionale rassen, met authentieke smaken. Al wijk ik ook wel eens van dit principe af, hoor. Zo volg ik sinds een aantal jaren de Fushion V van De Toren uit Zuid-Afrika, een domein dat zijn inspiratie zoekt in Bordeaux. De ‘grote vijf’ staan er aangeplant (cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot, malbec, petit verdot) en de naam De Toren laat zich gemakkelijk in het Frans vertalen. Dan heb je ook meteen het grote voorbeeld voor deze wijn te pakken, Château Latour. Vanzelfsprekend is De Toren geen Latour, maar net als die Pauillac gaat hij heel mooi bij lamskroon. Alhoewel je daar natuurlijk ook een mooie Australische Shiraz bij kunt schenken.
. Het beste Nederlandse wijntijdschrift is voor mij Perswijn,
vanwege de zeer gevarieerde, degelijke artikelen en reportages, de rijke
hoeveelheid proefnotities, de vaak kritische columns en de aantrekkelijke,
kleurrijke vormgeving. Ermee kennismaken kan heel voordelig, via een proefabonnement.
Ga hiervoor naar www.perswijn.nl en klik op het tabblad abonnement.
Het voor Uruguay zo kenmerkende druivenras tannat, er naartoe gebracht door een Fransman in 1870, was de aanleiding tot het creëren van bijzondere schilderijen. Een aantal kunstenaars in Uruguay kreeg van wijnproducent Juanicó het verzoek om tannat en zijn wijn te verbeelden. Dit resulteerde in de expositie Homenaje al vino Tannat, waarvoor twintig kunstenaars werken leverden. Een daarvan is Agó Páez Vilaró die de blauwe tannatdruif tot een rijk bedeelde ster maakte.
