Nederlandse wijn staat deze maand volop in het zonnetje, via recente proefnotities, een stijgende ster in Limburg en enkele wijnen van de oogst 2010. Ook tal van andere wijnontdekkingen komen te sprake, waaronder hele aardige aspergeswijnen, lenteachtige rosés en dito Moezel-wijnen, Calfornische creaties getooid met Elvis Presley, de Zwitserse zomerwijn Fendant en zelfs witte Italiaanse wijnen gemaakt van blauwe druiven. Smakelijk lezen.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
. Dit voorjaar heb ik voor enkele tientallen leden van de Wijnclub Abcoude een proeverij gegeven van Nederwijn. Deze vond plaats in het lokale café-restaurant De Eend
racht en begon met een inleiding over de historie. De eerste eigentijdse Nederlandse wijngaard werd in 1967 aangelegd, als hobby, door Frits Bosch. Dit gebeurde op de Sint Pietersberg bij Maastricht; het domein heette Slavante (bestaat nog steeds, zie eerste foto). Bosch had zich laten inspireren door Jean Bellefroid, een Vlaming die tijdens te Tweede Wereldoorlog te werk was gesteld op een Weingut in het Moezel-dal, daar alle mogelijke technieken in de praktijd had geleerd, en begin jaren zestig bij Borgloon druivenstokken had geplant. Dankzij Bosch kwam ook fruitteler Hugo Hulst in contact met Bellefroid. Anno 1970 resulteerde dit in de creatie van een echt commerciële wijnbezitting, de Apostelhoeve, eveneens bij Maastricht, hoog boven de Jekervallei (zie foto). 
Heel geleidelijk, de werkelijke opkomst begon pas rond de laatste eeuwwisseling, is uit deze activiteiten een kleine, maar bloeiende wijnindustrie ontstaan. Momenteel telt ons land zo’n tweehonderd wijnbouwers, waarvan ongeveer de helft beschouwd kan worden als commercieel-professioneel. Het totale oppervlak aan wijngaarden bestrijkt zo’n 202 hectare en zal binnen een jaar doorgroeien naar 210. 
Hoe de Nederlandse wijnbouw er precies voorstaat, beschrijft de van oorsprong Griekse studente Marianna Markantoni in haar proefschrift Group Initiatives and Individual Winegrowers in the Netherlands. Zij maakte dit voor de Universiteit van Wageningen en won er de scriptieprijs mee van het Productschap Wijn. Niemand eerder bracht de productie van Nederwijn zo compleet in beeld. Het is verrassend om te lezen 
dat wijnbouw inmiddels in alle provincies beoefend wordt, tot in Groningen toe, en dat veruit de meeste wijngaarden zich niet in het zuiden bevinden, maar in Gelderland. Deze provincie telt er meer dan vijftig. Ondanks de recente groei en bloei is van grootschaligheid nog geen sprake. Markantoni inventariseerde alle wijngoederen, en ontdekte dat bijna de helft minder dan 0,2 hectare beslaat. Slechts een op de zeven domeinen telt 2 hectare of meer. 
Dat er zo weinig grotere domeinen zijn, heeft mede te maken met de kosten. In de dissertatie wordt becijferd dat het beplanten en cultiveren van een 2 hectare grote wijngaard al gauw een investering vergt van 125.000 euro – nog zonder de prijs van de grond. Voorts zal een eigen kelder doorgaans een additionele 112.000 euro vergen. Zowel de klein
schaligheid als de kostenfactor hebben inmiddels tot samenwerkingsverbanden geleid. Een van de opmerkelijkste is dat van de Coöperatief Verenigde Achterhoekse Wijnbouwers waarbij inmiddels twaalf producenten zijn aangesloten, allen met een hectare of meer. Hun eerste gezamenlijke oogst was 2005. In datzelfde jaar werd te Groesbeek de Stichting Wijnbouwcentrum Nederland geboren, bestaande uit zes wijnbouwers. 
Alle druiven van dit verbond worden verwerkt op Wijnhoeve De Colonjes van initiatiefnemer Freek Verhoeven (die de grootste wijngaard ter plekke heeft). In Twente doet Hof van Twente iets dergelijks. Vorig jaar werden daar van vijftien verschillende druiventelers de wijnen vervaardigd, in de grote hal van Neerlands Wijnmakerij.
Een andere associatie bestaat sinds 2003 in Noord-Holland, waar tien vooral kleinere producenten regelmatig overleggen. Ditzelfde geldt voor de uit 1987 daterende Limburgse Mergellandgroep waarbij 55 amateur-wijnbouwers zijn aangeslotem. Onder de grote rivieren heeft men als druivenrassen vaak voor bekende Franse en Duitse gekozen, terwijl erboven vooral betrekkelijk nieuwe kruisingen in zwang zijn, soorten die vroeger rijpen, bestand zijn tegen meeldauw en goed gedijen in een relatief koel klimaat. Het betreft onder andere de witte johanniter en solaris, alsmede de blauwe regent en diverse kruisingen met cabernet sauvignon (als pinotin en cabertin). Welnu, op de proeverij in Abcoude werden acht wijnen geschonken.
Müller-Thurgau 2009, Landgoed Overst Voerendaal - van 1,5 ha; fris, wat bladgroen, wit fruit, mildheid, heel zuiver. Als enige beperkt te koop in supermarkten, zie www.wijnenvanplus.nl en de reportage verderop.
Auxerrois 2009, Apostelhoeve – van circa 8 ha; duidelijk zoetje, zachte zuren, sappig, heel aangenaam, zie www.apostelhoeve.nl.
Pinot Gris 2009, De Kleine Schorre – van 8,5 ha; bijna tintelend fris, heel klein beetje rokerig en vooral verleidelijk fruitig, heerlijk gewoon, zie de website www.dekleineschorre.nl.
Pinot Gris Barrique 2009, Apostelhoeve – doet niet onder voor een goede Pinot Gris uit de Elzas, wel iets lichter en minder zoet, met heel beheerst hout, kostelijk.
Johanniter Solaris 2009, Achterhoeks Goud – van 22,5 ha; opwekkend fris, schoon, tikje floraal, groen fruit, klein kruidje, fraai Rieslingachtig, zie de website www.achterhoeksewijnbouwers.nl.
Sueterie rosé 2009, Hof van Twente – van 5,5 ha; uit drie kruisingen gecreëerde wijn met flink wat sappig, rijp, enigszins mild rood fruit en een klein kruidje, zie www.twentewijn.nl.
Domein De Linie rood 2009 – van 1,5 ha (op de oogstfoto); de wijn bevat voornamelijk pinot noir en heeft een soepele, aangename smaak met zowel fruit als donkere tonen; doet vaag denken aan een lichte Merlot; zie www.delinie.nl.
Regent 2009, De Colonjes – van 5 ha; vol en vlezig, met beheerste houtonen, zwart fruit en wat laurier, een reuzegoede Regent, zie www.wijnhoevedecolonjes.nl.
Slotsom van de proefavond: steeds vaker mag Nederwijn.. er zijn.
. Een extraatje, een verrassing tijdens de wijnclubproeverij, was het optreden van dichter-fotograaf Albert Hoogendijk, die drie van zijn eigen gedichten voordroeg, waarvan er twee wijn als thema hadden. Wat Albert ook doet is het organiseren van poëziewandelingen door Amsterdam, enkele zondagen in het jaar. Zijn adres is dromenfabriek@gmail.com.
. Inmiddels is de nieuwe oogst van Domein de Linie gearriveerd, een milieuvriendelijk bewerkte wijngaard in het Brabantse Made. Het was geen makkelijk jaar voor wijnbouwer Marius van Stokkom. Zelf zegt hij: “Doordat 2010 gekenmerkt werd door koude nachten is er minder appelzuur afgebroken, waardoor ik besloten heb om, naast gebruikelijk bij de rode, ook bij wit en rosé een tweede gisting toe te passen.’ Dit betreft de zogeheten appel-melkzure gisten waarbij het wat strengere appelzuur wordt ongezet naar het zachtere melkzuur. 
Vandaar dat Domein De Linie 2010 wit een relatief zachte smaak heeft, met rijp, sappig wit fruit en in de verte wat kruidigheid. De wijn werd uit diverse druivenrassen gecomponeerd. Domein De Linie 2010 rood heeft voornamelijk als basis pinot noir. Fris fruit van bessen, rode en zwarte vruchtjes plus een vleugje plantaardigheid
typeren zijn aroma, terwijl zijn structuur elegant is. Zelf heb ik een lichte voorkeur voor de Domein De Linie 2010 rosé, ook weer van voornamelijk pinot noir. Deze droge wijn geurt en smaakt naar rijpe aardbeien, is aangenaam fris en biedt een hintje kruidigheid – echt prettig. Reken op respectievelijk €11,50, €12,50 en €10 per fles. Bestellen kan o.a. via www.delinie.nl.
. Onverwacht moest supermarktondernemer Ruud Verstegen beslissen of hij ook wijnbouwer wilde worden. In de gemeente Voerendaal (even westelijk van Heerlen) had zijn schoonvader een landgoed gecreëerd met niet alleen een hellingbos, fruitbomen en kalkgrasland, maar ook een kleine wijngaard. Het vroegtijdige overlijden van schoonpapa, in 2005, drie jaar na de eerste aanplant, stelde Verstegen voor de vraag ‘of we het moesten oppakken en afmaken’. 
Dat hij concludeerde om door te gaan had vooral te maken dat hij de wijnbouw als een soort hobby zag ‘waarmee ik lekker buiten bezig kon zijn en even ontsnappen aan de drukte en de stress van de supermarkt; bovendien is mijn vakgebied van oorsprong groente en fruit, al vanaf mij tiende jaar eigenlijk, ook wat betreft de teelt.’ Keldermaterieel was er nog niet, maar werd een jaar later aangeschaft en geplaatst in een gehuurde loods waar waar de gistingstemperatuur kan worden gereguleerd.
Dezelfde Duitse deskundige die schoonvader had geadviseerd bleef bij de wijngaard betrokken, terwijl voor de eerste commerciële oogst – slechts 1400 flesen – en de daarop volgende een keldermeester uit het Duitse Moezel-dal werd aangetrokken. Grondonderzoek destijds had al aangetoond dat de bodem, een combinatie van mergel en löss, ideaal zou zijn voor het telen van wijndruiven, terwijl in het lage dal waarin ze groeien een vaak voorkomende wind een teveel aan vocht zou doen verdwijnen.
Tegenwoordig worden van de 1,5 hectare zo’n 13.000 flessen geproduceerd. Deze dragen de naam Landgoed Overst Voerendaal en werden naar hun druivenras genoemd; zeven soorten in totaal. Wat aanplant betreft is auxerrois nummer één, ‘een druif die het in Zuid-Limburg bovenmatig goed doet’. De Auxerrois 2009 doet vanwege het sappige, peerachtig fruit en snufje kruiden sterk denken aan een goede 
Pinot Blanc. Prijs €7,99, net als de overige soortendie worden genoemd. Anders van aard is de bijna tintelfrisse, eveneens zeer zuivere, enigszins milde Müller-Thurgau 2009 die hints heeft van bladgroen en frisse, groene vruchten. Een beslist aardige rode wijn is de vrij vlezige Dornfelder 2009 met in zijn aroma hints van zwarte vruchten en vaag wat drop. Dankzij dit soort wijnen werd Ruud Verstegen (1972), die zijn drie winkels inmiddels heeft verkocht, uitgeroepen tot wijnbouwer van het jaar in zowel Nederlands als Belgisch Limburg. Het bevalt hem ook zeer in de wijnwereld ‘die veel gemoedelijker is dan die van de supermarkt en heel plezierig is om in te vertoeven’. Voornoemde wijnen zijn beperkt te koop bij Plus, www.wijnenvanplus.nl.
. Het roséseizoen is weer aangebroken. Graag tip ik een hele lekkere uit Séguret, een middeleeuws, fotogeniek dorp dat deel uitmaakt van de herkomstbenaming Côtes du Rhône Villages. Het ligt aangevleid tegen een rotsachtige, halfronde heuvel met daarop een kasteelruïne. En je kunt het alleen wandelend bezoeken. De plaatselijke kerk, die boven de huizen uittroont, dateert uit de 10e eeuw. Eenmaal in Séguret word je bovendien getracteerd op een prachtig panorama over de wijde omgeving. 
Welnu, bij Séguret, hoog in de Dentelles du Montmirail, is Domaine de Mourchon gestitueerd. De 17 hectare bestrijkende bezitting behoort aan de Schotse familie McKinlay – en maakt superieure wijnen. Voor de Domaine de Mourchon Loubié rosé 2010 werden cinsault, syrah en grenache gebruikt. De met een schroefdop gebottelde, oranjekleurige wijn heeft een vrij levendige, ferme smaak met fris fruit (vleugje sinaasapppel, hint rode vruchtjes) en duidelijk wat kruidigheid. ’t Is een echte maaltijdrosé, heel lekker bij o.a. kip, kalkoen, lamskotelleten, salade niçoise, op de huid gebakken mul en nog veel meer, vooral Mediterrane gerechten. Een fles kost €9,95 bij www.vojacek.nl.
. Ze zijn er weer volop, verse asperges. Als ze traditionele worden bereid, dus gekookt, met een mooie ham, ei en botersaus, dan heb ik daarbij een perfecte partner gevonden. Namelijk de Grüner Veltliter Von den Terrassen 2010 van de Oostenrijkse producent Josef Ehmoser. Het is een vieve, sappige, niet te lichte noch te zware wijn, met zowel wit als groen fruit en een vleugje witte peper. Een goudeerlijke begeleider voor het witte goud. Het uit de streek Wagram (westelijk van Wenen. veel lössgrond) afkomstige product kost €9,75 bij www.colaris.nl of zie de banner.
. Een andere, uit Duitsland afkomstige aspergewijn werd geselecteerd door het Brabants Asperge Genootschap. Dit gebeurde in Eindhoven op een proeverij waar maar liefst 26 kandidaatwijnen van een dozijn importeurs werden gekeurd. Als overtuigende winnaar kwam de Riesling JG10 Riesling trocken 2010 uit de bus, een wijn uit het Duitse gebied Pfalz (maar gebotteld, met schroefdop in de Moezel-regio). Het is inderdaad een beste begeleider van de blanke stengels. Thuis heb ik hem geprobeerd bij klassiek bereide verse asperges met ham, ei, gekookte aardappelen en een hollandaisesaus. Ik noteerde: fris, sappig, zuiver, met zowel florale als fruitige elementen en een hint van zoet. En fles kost €4,95 bij www.gastrovino.nl.
. Om in een Nederlands aspergesgebied een in alle opzichten lekkere fietsroute te vinden is tegenwoordig makkelijk via www.aspergetoerisme.nl. De routes bestaan niet alleen in Limburg en Noord-Brabant, maar ook in Overrijssel.
. Voor Elvis Presley is de maand mei altijd bijzonder geweest. Op 1 mei 1967 trouwde hij met Priscilla Beaulieu, op 12 mei 1960 heette Frank Sinatra hem via een nationale tv-show welkom terug uit militaire dienst en op 13 mei 1957 begon hij met de opnamen van de legendarische film Jailhouse rock. Welnu, in mei 2011 verscheen The King of Rock & Roll in Nederland 
– via naar hem genoemde wijnen. Het concept daarvoor werd zes jaar geleden bedacht in Zweden, waar de Elvis-wijnen ook eerder verkrijgbaar waren dan in Amerika. Ze dragen namen die refereren aan songs en films, terwijl The King uiteraard op het etiket wordt afgebeeld. Hun herkomst is Californië, waar ze gemaakt worden door Delicato. Voor het gros van de wijnen gebruikt deze grote producent druiven uit Lodi; alleen voor de Riesling komen ze uit het Monterey. Nieuwsgierig heb ik 
de vier hier beschikbaare soorten geproefd. De Blue Suede Chardonnay 2008 biedt enige rijpheid, een beetje hout, vanille, rokerigheid en wat milde citrus. In de Blue Hawaii Riesling 2009 krijgen frisse zuren tegenspel van wat restsuiker, terwijl ook wit en citrusfruit aanwezig is. The King Cabernet Sauvignon 2008 smaakt vooral stevig, sappig en bessig. Terwijl de Jailhouse Rock Merlot 2008 tegelijk vrij vol en sappig is, met elementen van rijpe zwarte vruchten, kruidig hout en wat laurier. Voor alle wijnen geldt dat hun kwaliteit gewoon correct is. Met de €13 à €14 die ze per fles kosten, betaal je dus duidelijk flink wat voor Elvis’ foto en naam. Het zijn echte fanwijnen – en natuurlijk erg leuke, opvallende cadeaus. Verkoopadressen via ed.geurts@finedrinks.nl.
. Wat ontbreekt bij de Elvis-wijnen is er een getiteld Hound Dog. Best begrijpelijk. De band tussen hond en wijn bestaat echter wel in ander verband. Namelijk via Wine Dogs. Dat zijn in Amerika uitgegeven boeken waarin foto’s en beschrijvingen staan van trouwe, blaffende viervoeters die rondwandelen op wijndomeinen. Met de titel Wine Dogs zijn inmiddels twee Amerikaanse edities, twee Australische, een Nieuw-Zeelandse en een Italiaanse verschenen, plus een paar kalenders. Het aantal pagina’s varieert van 200 tot 560. Het wachten is uiteraard op Wine Cats, zoniet… Wine People. Meer info op www.winedogs.com.
. Vreemd eigenlijk dat je de wijnen uit Friuli hier weinig ziet. Want wat kunnen ze lekker zijn, met voorop de witte. Een voorbeeld is de Pinot Grigio 2010 Ronchi di Manzano. De smaak daarvan is uitgesproken sappig, goed gevuld zonder heel zwaar te zijn en flink voorzien van wit fruit, waaronder perzik, peer en peredrups, aangevuld door een subtiel, zacht bittertje. Overigens draagt de wijn als hetkomstbenaming Colli Orientali del Friuli. Voor €10,50 (tijdelijke prijs) is hij te koop bij www.colaris.nl of zie de banner.
. Wijnen waarmee je elke wijnkenner kunt verrassen komen uit en andere Italiaanse gebied, het reliëfrijke gewest Marche. Want daar maakt een gedreven producent, Giovanni Meschini, stille witte wijnen van blauwe druiven. Hij doet dat op vierhonderd meter hoogte, waar de Fattoria Colmone della Marca ligt, een domein dat hij overnam van zijn oom. 
Daar werd de Bianco del Moro 2009 gecreëerd van zowaar de sangiovese – die je overigens niet kunt herkennen. Want in deze bleke wijn zit niet het kenmerkende kersenachtige fruit, maar een subtiele melange van kruiden en specerijen, aangevuld door wat sappig groen plus wit fruit, terwijl de zuren zacht zijn. Veel karakter dus, bepaald bijzonder. Voor de wat steviger il Merlo albino 2009 werd, zolals de naam aangeeft, merlot gebruikt. In dit tamelijk stevige product ontdekten we fruit van witte vruchten en citrus en wat kruidigheid: lekker bij kip, kalkoen of kalfsvlees. Beide wit-van-blauw-surprises kosten €15,10 per fles en worden geïmporteerd door een bedrijfje dat zich moedig gespecialiseerd heeft in wijnen uit Marche, zie www.viveremarche.nl.
. Nog meer uit het groene Marche en heel wat andere regio’s van Italië komen vrolijk ter sprake in Weg van wijn, geschreven door Onno Kleyn. Deze bundel van eerder verschenen columns (uit voornamelijk De Volkskrant) bevat zo’n zeventig hoofdstukken waarvan er bijna dertig gewijd zijn aan Italiaanse wijnen. Onno’s schrijfstijl is buitengewoon luchtig en allesbehalve serieus, maar feitelijk klopt het allemaal precies. De 320 pagina’s tellende paperback levert dus ook heel veel goede informatie over wijnstreken, wijnproducenten en hun wijnen. Dat nogal wat vermelde jaargangen inmiddels vervangen zijn moge pret nauwelijks drukken. Dit is gewoon een leuk wijnboek dat je heel wat smakelijke avonturen doet beleven – vaak doet glimlachen. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, €19,95.
. Welke wijnbouwers je ook spreekt, geen van hen zal stellen dat het makkelijk is om pinot noir te telen. Zelfs niet in zijn geboortestreek Bourgogne, waar dit blauwe ras al in d
e 14e eeuw wordt genoemd en waarschijnlijk nog veel langer groeit. Zijn relatief vroege vruchtzetting maakt hem kwetsbaar voor niet alleen voorjaarsvorst maar ook voor het afvallen van vruchtjes (‘coulure’), terwijl de van dunne schillen voorziene variëteit bovendien gevoelig is voor meeldauw, rotting en virussen.Een ander probleem vormt zijn lange groeiseizoen; herfstregens zijn niet gewenst. Voorts gedijt pinot noir op veel minder soorten terrein dan bijvoorbeeld cabernet sauvignon, laat staan zijn witte Bourgondische tegenpool chardonnay. Iets dergelijks geldt voor het type weer. Te veel neerslag geeft al snel problemen, te veel warmte eveneens. Capricieus is het sleutelwoord. Terwijl tegelijk de wijnbereiding problematisch kan zijn. Maar als de natuurlijke omstandigheden wel geschikt zijn – en ook de juiste van de ruim 45 klonen werden aangeplant – dan kan pinot noir buitengewoon verleidelijke, bijkans sensuele wijnen geven. 
Zoals op South Island in Nieuw-Zeeland, Oregon en Californische kustgebieden, Yarra Valley in Australië, langs de Rijn in Duitsland, in de Zwitsere Valais en enkele sterk door de nabije oceaan beïnvloede Chileense regio’s. Waaronder Casablanca Valley, gelegen tussen Santiago en de kust (zie foto wijngaard). Elke middag valt koude zeelucht dit dal binnen, terwijl de zon toch volop blijft schijnen. Wat resulteert in een lange groeicyclus waarbij pinot noir zeer is gebaat. En dus voorbeeldige wijnen geeft, met vooraan de verukkelijke Pinot Noir Reserva 2009 van de tempelachtige bodega Veramonte (zie foto). 
De wijn is haast fluwelig van smaak, bevat roosterachtige houttonen, is rijk voorzien van zwart en rood fruit, buitengewoon sappig en een heel klein beetje kruidig: de verleiding ten top. Richtprijs €10,95. Met vallen en opstaan – herplanten met de juiste kloon bleek noodzakelijk – weet in Zuid-Frankrijk ook het technisch vooruitstrevende Domaine la Colombette een prima Pinot Noir Coteaux du Libron 2009 te maken. Deze €8,35 kosten wijn smaakt volop naar rijpe rode en andere vruchtjes, terwijl een aangename frisheid en een tikje kruidigheid het geheel harmonisch completeren. Veramonte via o.a. info@nieulande-wijnen.nl, Colombette bij o.a. www.heisterkamp.com, tabblad Heisterkamp Wijnkopers.
. Nieuw-Zeeland is vooral bekend om zijn Sauvignon Blancs en Pinot Noirs, maar levert toch o
ok een kleine hoeveelheid aantrekkelijke rosés. Een smakelijk voorbeeld vormt de Kingfisher Bay rosé 2010, afkomstig uit het grootste en beroemdste wijngebied van kiwiland, Marlborough. De door het gerenommeerde Saint Clair Estate vervaardigde wijn heeft een vieve, verkwikkende smaak met bessig fruit, waaronder een hint van veenbessen ofwel cranberries, samen met hints van aardbeien en andere vruchten. Bovendien is het een bijzondere blend. Men componeerde deze rosé namelijk uit merlot met wat…riesling. Ondanks zijn verre afkomst kost een fles van deze lekkere lente- en zomerwijn toch slechts €5,99. Bij www.dirckiii.nl of klik op de banner.
Wie uit het wijnvak deze maand haar favoriete wijn-spijscombinatie onthult, is Miriam Leijen. Sinds drie jaar is zij inkoopster voor DekaMarkt en DekaWijnmarkt, en daarbij m
oeder van twee kinderen. ‘Zoeken naar de balans is dus een permanent onderdeel van mijn leven, en dan bedoel ik niet alleen in het dagelijks bestaan, maar ook in de wijn’, zo stelt Miriam. ‘Betaalbaar is een zeer belangrijk woord als het gaat om de wensen van onze klanten. En tot mijn plezier lukt het telkens weer om daar spannende vineuze antwoorden op te geven.’ Over haar lievelingscombinaties vertelt ze het volgende. Onze Pignoletto, een simpele frizzante van Cesari uit Emilia-Romagna, vind ik een onverwacht aperitief, lekker bij hapjes, onder de parasol. Als het dan serieuzer wordt, kies ik de Saint-Romain Blanc Le Jarron van Latour. Die zou ik bij coquilles geven, met vanillesaus, of met de fantastische handgehengelde Noordzeekabeljauw die we bij DekaMarkt verkopen. Daarbij dan een saus met die wijn erin en wat room. En als garnituur verse doperwtjes! Toe maak je me helemaal gelukkig met een glaasje Sauternes, zoals onze Château Rabaud-Promis 2001. Gewoon met een puntje kruimeltaart, of met wat blauwe kaas, of desnoods zomaar. Tja, allemaal wit, hè? Opvallend. Daar moet ik eens wat aan doen…
. De familie Grassa bezit in het zuidwesten van Frankrijk, 
de streek Gascogne, meer wijngaarden dan wie ook. Waaronder die van Domainedu Tariquet. Droge witte wijn is de grote specialiteit. Een frappant goed, menslievend geprijsd voorbeeld is de Bordeneuve 2010, gecomponeerd uit ugni blanc en colombard. Deze Côtes de Gascogne smaakt enerzijds loepzuiver en knisperend fris, anderzijds naar groen fruit, waaronder appel – en heeft bovendien slechts 11 procent alcohol. Voor een bescheiden €3,49 is het een deksels lekkere dorstlesser. Bij Plus, www.wijnenvanplus.nl.
. Het kronkelige dal van de Duitse Moezel is
een van ’s werelds mooiste wijngebieden, dankzij steile wijngaarden, fraaie vergezichten en sfeerrijke dorpen. Meer dan 250 kilometer slingert de Moezel zich van de Luxemburgse grens naar zijn eindbestemming, de Rijn bij Koblenz. De glinsterende stroom ligt gevat tussen het leisteengebergte van de Eifel en de uitlopers van de Hunsrück; langs zijn hellingen vindt al sinds mensenheugenis wijnbouw plaats. Zo schreef de Romeinse dichter Ausonius in zijn Mosella over ‘hoogten bekroond met groen van wijngaarden’.
Het is gewoon feest om het rivierdal te volgen. Want bocht na bocht zie je spectaculair oprijzende wijngaarden, vooral in het centrale deel van de vallei, tussen Trittenheim en Traben-Trarbach. Ook de dorpen zijn soms beeldschoon. Bernkastel bijvoorbeeld zou als model kunnen hebben gediend voor de tekeningen van Anton Pieck. En langs de oever van het stille Wehlen staan statige herenhuizen met uitzicht op een door druivenstokken omgeven zonn
ewijzer aan de overkant. Uiteraard vind je overal verwijzingen naar wijn, wijnkelders en wijnfeesten, terwijl ook de wijnhistorie zichtbaar is. Ze heeft men langs de doorgaande straat van Neumagen een replica geplaatst van een gebeeldhouwd wijnschip uit de Romeinse tijd. De grote wijnspecialiteit is Riesling, waarvan de wijnen net zo mooi kunnen zijn als de streek waar ze werden geboren. Mits de gelijknamige druif met veel zorg werd gecultiveerd. Terecht zei een
wijnbouwer:’De riesling is een genadeloze druif. Als hij niet groeit op de juiste grond, als je er te veel van oogst per hectare, en als hij niet optimaal rijp is, dan krijg je een saaie, vlakke, vaak zelfs slechte wijn. En geloof me, als een Riesling slecht is, is hij écht slecht.’ Het karakter van een goede Riesling uit Mosel wordt eveneens geschetst. ‘Onze wijnen stampen niet op je tong, maar dansen erop, als ballerina’s. Omdat ze zo licht zijn kun je er ook probleemloos het nodige van drinken’. Enfin, pure, heel kenmerkende, dus kostelijke Rieslings worden o.a. vervaardigd door de Gutsverwaltung Stiftungsweingut, het eigen domein van het grote huis Franz Wilhelm Langguth Erben. 
De frappant frisse, lichte, naar groen fruit smakende Riesling Hochgewächs trocken 2010 vormt een vief aperitief. Richtprijs €9,95. De frisse zuren van de Trabener Würzgarten Riesling Kabinett 2009 krijgen vrolijk tegenspel van een klein zoetje en wit fruit (perzik, peer) plus een hint van specerijen, terwijl het alcoholgehalte slechts 8 procent bedraagt. ’t Is een ideale Mosel voor een mooie zomeravond – of voor Aziatische gerechten. Richtprijs €11,95 per fles. Hetzelfde wordt gevraagd voor die iets vollere, tikje kruidiger, fraai nablijvende Erdener Treppchen Riesling feinherb 2009. Het geheel wordt zowel iets voller als milder met de Waldracher Laurentiusberg Riesling Spätlese feinherb 2009 die €13,95 kost. Nog weer zoeter, maar tegelijk verkwikkend fris smaakt de lenteachtig lichte (slechts 7 procent alcohol) Trabener Würzgarten Riesling Auslese 2009 die gewoonlijk op €16,95 is geprijsd. Verkoopadressen via info@poot.nl.
. En totaal contrast met witte Mosels vormen de de rode wijnen van Clos du Gravillas. De druivenakkers van dit bijna 6 hectare grote domein liggen op een kalkiezelplateau bij Saint-Jean-de-Minervois, diep in de Languedoc. En op 300 metere hoogte. Eigenaren Jean en Nicole Bojanowski werken milieuvriendelijk en met hele lage rendementen. Meestal wordt slechts 20 hectoliter per hectare geoogst, niet eens de helft van wat toegestaan zou zijn. 
Van hun rode wijnen spreekt de Gravillas le rendez-vous du soleil 2007 mij het meest aan. Het is een donkerkleurige, nog enigszins frisse, behoorlijk energieke compositie van maar liefst vijf druivenrassen: syrah, carignan, cabernet sauvignon, mourvèdre en grenache. Behalve kruiden proef je in deze vlezige, geconcentreerde Côtes de Brian ook fruit van bessen en zwarte vruchtjes. Zelfstandige wijnspeciaalzaken verkopen hem meestal voor zo’n €16 per fles. Verkoopadressen via wine@coenecoop.com.
. Het witte druivenras vermentino, dat in Frankrijk bekend is als rolle, geeft rond de Middellandse Zee verrassend frisse wijnen die vaak ook iets 
hartigs hebben. Net als bijvoorbeeld Grüner Veltliners uit Oostenrijk. Proef bijvoorbeeld de Vermentino Vecchia Torre 2010, Salento Bianco uit Italië’s diepe zuiden. En je ontdekt een naar bloemetjes en kruiden geurende, vieve witte wijn met duidelijk groene appel in zijn smaak, samen met opnieuw wat kruidigheid en een een spatje frisse citrus. Heel aangenaam als aperitief, bij talrijke tapas, bij veel salades en bij gebakken of gegrilde vis. De producent is een modern geoutilleerde coöperatie (zie foto) waarvan de leden maar liefst 1100 hectare cultiveren. Voornoemde Vermentino kost €8,05 bij Les Généreux, zie www.lesgenereux.nl of de banner.
. Schaars, zeldzaam, een curiosum – althans buiten Portugal, zijn geboorteland. Dat is rode Vinho Verde. De witte versie, doorgaans een pelzierige, lichte dorstlesser, is bij ons volop verkrijgbaar, maar de rode eigenlijk nooit. Terwijl het toch een plezierig product kan zijn. Een leuke begeleider ook van zowel vrij vette vleesgerechten, denk aan bijvoorbeeld pitttige worstjes van de barbecue. Dit alles meld ik omdat er zowaar tóch een Vinho Verde tinto te koop is, namelijk de Afros 2009. Zijn herkomst is uiteraard Portugals groene noorden en zijn druif de vinhão, een soort die van nature getint vruchtvlees heeft. En dus wijnen geeft met een donkerrode kleur. Het milieuvriendelijk werkende Afros-domein heeft er slechts 2 hectare mee beplant. Vandaar dat met de rode Vinho Verde – die bij 
slechts 19 à 22 graden werd vergist, ongebruikelijk laag – niet meer dan 8150 flessen werden gevuld. Mede dankzij de zanderige granietgrond heeft deze wijn een frissige, zelfs bijna tintelende smaak met ook nog fruit van bessen en zwarte vruchtjes. Dit alles komt het best tot zijn recht bij een graad of 16; schenk hem dus net zo koel als een Beaujolais. Voor €10,70 vind je deze rode Vinho Verde bij www.heisterkamp.com, tabblad Heisterkamp Wijnkopers.
. Hoe ik een goede wijn meestal ontdek? Als de eerste slok me onmiddellijk doet verlange
n naar de tweede. In sterke mate heb ik dat ervaren bij de Morgon 2009 van Jean-Pierre Large. Wát een lekkere wijn. Vlezig en volgeladen met vooral zwart fruit, heel sappig ook. En helemaal voldoend aan wat de boeren van Morgon graag over hun wijn zeggen: ‘Het fruit van een Beaujolais, de charme van een Bourgogne’. Ten overvloede zij vermeld dat Morgon een van de tien crus ofwel topwijnen is binnen de Beaujolais, afkomstig van pakweg 1100 hectare binnen de gemeente Villié-Morgon. Large, in tegenstelling tot zijn achternaam, heeft daar geen groot, maar een minidomein van slechts 1,25 hectare. Zijn verleidelijke wijn wordt voor €9,50 (tijdelijke prijs) verkocht door www.colaris.nl of zie de banner.
. ‘Het is hier la dolce vita’ zegt de representant van de coöperatie Provins, Zwitserlands grootste wijnproducent. We begrijpen wat hij bedoelt. Want hier in Sion, de hoofdstad van het zuidelijke wijngebied Valais, leeft men met Mediterrane flair. De terrassen zitten bomvol, en op heel wat tafels staan glazen witte wijn. Dat is zonder uitzondering Fendant, de grote streekspecialiteit. 
De doorsnee-Fendant heeft een vriendelijk droge s maak, met zachte zuren dus, een smaak waarin meestal ook fruit van peer, perzik en andere sappige vruchten fraai gevangen zit.
Er bestaan eveneens Fendants met wat meer dimensie, als de Saint-Léonard Maître de Chais van Provins. Deze milde, verleidelijke wijn wordt geschonken in Château de Villa, een gezellig restaurant – voorzien van ook weer terrassen – met erbij een wijnproeflokaal, een wijnwinkel en een wijnmuseum. Het ligt op een kwartier rijden van Sion, in het zonnigste stadje van Valais, Sierre. 
Bij de Fendant wordt raclette gegeten, in vijf rondes van vijf verschillende regionale kazen. Raclettebereider ofwel racleur Alex serveert de warme gesmolten kazen in de volgorde van mild naar geprononceerd, met als garnituur de traditionele aardappeltjes in de schil, augurkjes en uien. De combinatie van wijn en spijs is perfect; we genieten met volle teugen – letterlijk.
De druif voor Fendant is chasselas. In Frankrijk zie je hem zelden en haalt men er de schouders over op. Er groeit wat in de wijngebieden Savoie, Pouilly-sur-Loire en Elzas, maar doorgaans wordt chasselas 
vooral beschouwd als tafeldruif. ‘Het is ook geen echt nobele variëteit’, stelt Gérald Carrupt, technisch directeur van Provins, ‘eerder neutraal dan aromatisch’. Hoofdwijnmaker Luc Sermier knikt bevestigend en voegt toe:’Bovendien moet chasselas in de kelder met véél zorg worden behandeld. Als je bij zijn bereiding ook maar één foutje maakt, wordt dat onmiddellijk afgestraft. Deze druif geeft geen enkel pardon.’ Hoe het dan toch lukt om er in Valais wijnen te maken met veel smaak, wordt door Gérald onthuld. “Dat heeft te maken met onze grond. Die geeft de wijnen hun speciale karakter. Je kunt bijna stellen dat de bodem onze Fendants in meer of mindere mate mineraliseert.’ De bodem bestaat, zo leren we, vaak uit granietresten en leisteenschilfers, terwijl ook mergel en zandsteen voorkomen. Niet alleen de grond waarop chasselas in dit deel van Zwitserland groeit is speciaal, ook het terrein. 
De meeste wijngaarden liggen namelijk als terrassen tegen de noordhellingen van het Rhône-dal, de vallei waaraan Valais zijn naam ontleent. De terrassen met druivenstokken vormen een mozaïek van doorgaans kleine percelen, want de ongeveer 5200 hectare van het wijngebied Valais behoren aan maar liefst 22.000 eigenaren. De meesten daarvan hebben dan ook nog een versnipperd bezit, en dus diverse lapjes grond. Het gesteente van de terrassen zamelt de zonnewarmte van overdag op om deze in de koele nachten weer uit te stralen. De druiven rijpen daardoor optimaal. Gedurende de dag kan het trouwens knap warm worden in de wijngaarden. Boven Sion, tussen de twee heuveltoppen met daarop kastelen, ligt een kleine, beschutte akker (zie de foto onder) waar zomertemperaturen van 40 tot 45 graden gemeten zijn. 
Behalve goede grond, goed terrein en een goed klimaat heb je voor het cultiveren van goede chasselasdruiven ook zelfbeheersing nodig. Want het is een vigoreuze variëteit die streng moet worden gesnoeid. Als dat niet gebeurt kan hij massale hoeveelheden wijn per hectare geven, tot meer dan 200 hectoliter – bijna het drievoudige van wat wenselijk is. Keldermeester Luc Sermier nog een klein geheim. Omdat de chasselas van huisuit en bescheiden frisheid bezit, krijgen de Fendants van Provins gewoonlijk een heel klein beetje koolzuur mee. Dit geeft een minuscule tinteling op de tong, vitaliseert de zuren – en maakt ze als terraswijnen extra aantrekkelijk. 
Ter plekke is Fendant zo geliefd dat er weinig overschiet voor export. Toch kun je hier enkele fraaie Fendants kopen, bijvoorbeeld de Provins Premium 2009. Een wijn met lekker veel sappig fruit in zijn aroma – appel, peer, perzik – zachte zuren en een mespuntje kruiden. Heerlijk bij niet alleen zoetwatervis, hartige taarten en rauwe ham, maar uiteraard ook bij de typisch Zwitserse specialiteiten raclette en kaasfondue. Deze Fendant is voor €9,99 te vinden in 240 grotere Gall & Gall winkels, www.gall.nl. Ook op Nederlandse terrassen valt dus te genieten van de terraswijn Fendant.
. Over de Valais is trouwens een aardig nieuw boek verschenen, Von Humagne Rouge bis Heida. Dit Duistalige, in zwartwit uitgevoerde werk beschrijft niet alleen druivenrassen en wijnsoorten, maar ook gastronomische streekspecialiteiten (waaronder uiteraard raclette) en eindigt met recepten die passen bij specifieke wijnsoorten.
Het ruim 170 pagina’s tellende, zeer informatieve, zoniet trekopwekkende boek werd geschreven door twee vrouwen, wijnpubliciste en –consulente Chandra Kurt en de bij Provins werkzame, zeer talentvolle wijnmaakster Madeleine Gay. De uitgever is Orell Füssli en je kunt het boek voor €36 bestellen bij www.amazon.de.
. Mijn beschrijving van de slechtste wijnkaart die ik in de afgelopen veertig jaar ooit onder ogen kreeg, die van het overigens excellente, zeer comfortabele, gastvrije Landgoed De Holtweijde (Lattrop, Twente – zie de vorige maand) heeft nogal wat commotie veroorzaakt. Op de website van het vakblad Misset Horeca verschenen zelfs venijnige reacties. ‘Duijker moet zeuren’, ik zou in ‘vijf seconden’ het bedrijf ‘kapot hebben geschreven’ en ‘zolang Duijker zijn rode wijn met ijsblokjes blijft drinken neem ik hem niet serieus.’ ‘Blaaskaak, schofterige reactie’ liet iemand anders weten. Het is kennelijk ongepast om als restaurantgast in het openbaar een wijnkaart te bekritiseren, hoe gefundeerd ook. Net als het plaatsen van grote vraagtekens bij de hoge wijnprijzen in sommige restaurants. Enfin, op dit alles heb ik het volgende geantwoord, ook weer op de site van Misset Horeca. Het desbetreffende artikel is overigens meer dan 4500 keer bekeken, wat best een record zou kunnen zijn.
Ik weet niet of het verstandig is om een reactie te geven op reacties, maar toch. Gewoon voor alle duidelijkheid.
. Mijn virtuele kritiek is vooral geschreven als gewone, betalende gast van het desbetreffende restaurant. Als iemand die enkele avonden achtereen snel de juiste wijn bij het juiste gerecht wilde vinden, voor liefst een redelijke prijs. A ie dat alles niet kreeg.
. In het artikel op mijn website heb ik het niet over de slechtste wijnkaart van Nederland, maar over de slechtste kaart die ik zelf in de afgelopen veertig jaar heb gezien. Bij toevallig een adres waar ik vaak en graag heb gelogeerd.
. Mijn kritiek heb ik directeur en mede-eigenaar Marcel Vlek ook laten weten. Net als trouwens aan een van de buitengewoon attente obers. En ook nog eens op de vragenlijst die ik vlak voor het uitchecken kreeg aangereikt.
. Tja, en dan het verwijt dat ik voor mijn rode wijn soms een ijsblokje vraag… Dat heb ik geleerd van de Beaujolais-koning Georges Duboeuf die in het bijzijn van Paul Bocuse (in het toen nog bestaande Alliance-restaurant van Dikker & Thijs) de te warme, reeds ingeschonken Beaujolais koelde met een ijsblokje. En daarna riep:’Een beetje water in de wijn is véél minder erg dan een te hoge temperatuur’. En driesterrenchef Paul Bocuse? Die applaudisseerde. Terecht ook. Een rode wijn op de hedendaagse kamer- en eetzaaltemperatuur raakt uit balans: hij verliest fruit, terwijl zijn alcohol en bitters naar voren komen.
. Bij voorkeur publiceer ik over wijnkaarten die wél gastvriendelijk zijn (kijk eens op de website van Brasserie van Baerle naar zowel de menukaart als de wijnkaart). Want schouderklopjes geef ik véél liever dan kritiek – hoewel ik vind dat elke restaurantgast het recht heeft om kritische kanttekeningen bij ook een wijnkaart te plaatsen.
. Bloemen van de uitgever, een fles bubbelwijn spontaan geopend. Dat gebeurde na vernomen te hebben dat mijn recentste boek, De Duizend van Duijker, als tweede beste wijnliteratuuruitgave ter wereld was bekroond.
. Een van de beste Nederlandse wijntijdschriften is voor mij Perswijn, vanwege de zeer gevarieerde, zeer deskundig artikelen en reportages, de imponerende hoeveelheid proefnotities, de vaak kritische columns en de talrijke foto’s. Ermee kennismaken kan voordelig, via een proefabonnement (drie nummers voor €17,50). Ga hiervoor naar www.perswijn.nl (tabblad Abonnement). Ean ander, veel jonger wijnmagazine dat ik graag lees en bekijk, is WineLife, vanwege zijn altijd rijke, ongelooflijk gevarieerde inhoud, luchtige toonzetting en aantrekkelijke vormgeving. Een proefabonnement (drie nummers voor €15) is te bestellen via www.winelifemagazine.nl (tabblad Abonneer).
De afsluiting bestaat ook deze maand uit een bijzonder wijnetiket van verzamelaar Bert Wentzel. Zelf licht hij het als volgt toe. ‘De Russische astronaut Yuri Gagarin was op 12 april 1961 de eerste mens die in de ruimte werd gelanceerd. In 1968 verongelukte deze Held van de Sovjet Unie tijdens een vlucht met een MIG-straaljager en zijn as werd in de muur van het Kremlin gemetseld. Een wijn ter nagedachtenis aan Gagarin werd gemaakt door de wijncoöperatie van Saint Gilles in het Franse wijnbouwgebied Costières de Nîmes – toen nog behorend bij de Languedoc, maar sinds enkele jaren ondergebracht binnen het grotere geheel van de wijnstreek Rhône.’